Nieuws

Conjunctuur lijkt dieptepunt gepasseerd

Er gloort weer enig optimisme bij ondernemers in Noord-Nederland. Na vier kwartalen waarin
meldingen over omzetdalingen domineerden, verwachten zij in het vierde kwartaal van 2009 per saldo
een omzetstijging. Die omslag wordt bevestigd door de prognose voor 2010. Dan moet het met de
noordelijke economie weer wat beter gaan dan in 2009.

De COEN-uitkomsten komen overeen met recente publicaties van het CBS. In de vergelijking met het
voorgaande kwartaal gaat de lijn omhoog, maar het omzetniveau ligt nog beduidend lager dan in dezelfde
periode van 2008. Vier kwartalen achtereen met een krimpende economie, worden niet in een klap
goedgemaakt.

De meeste sectoren dragen bij aan de verbetering van het stemmingsbeeld. In de realisaties over het derde
kwartaal van 2009 hadden in alle sectoren de negatieve antwoorden op de vraag naar de omzetontwikkeling
nog de overhand. In de verwachting voor het vierde kwartaal is dat alleen nog het geval in de bouw en
horeca/verzorgende diensten. In de andere sectoren zijn er nu meer ondernemers met een positieve
omzetverwachting dan met een negatieve.

Over het gehele bedrijfsleven gerekend verwacht 26 procent van de bedrijven een omzetstijging ten opzichte
van het derde kwartaal en 23 procent een omzetdaling. Groot is het verschil dus niet. Maar omdat de
verkoopprijzen onder druk staan, vormt het wel een aanwijzing voor een aantrekken van de afzet van goederen
en diensten. Deze trend lijkt aan te houden in 2010.

In enkele sectoren staan de ontwikkelingen onder invloed van het wisselen van de seizoenen. Voor de horeca
is het vierde kwartaal geen topper, omdat dan de toeristische bestedingen laag zijn. De detailhandel piekt dan
juist vanwege de decemberverkopen. Ook de transportsector verbetert zich sterk ten opzichte van het derde
kwartaal. Wellicht speelt de campagnetijd in de agro-industrie hierbij een rol.

Ook internationaal lijkt het dieptepunt van de crisis achter ons te liggen. De industrie profiteert daarvan in de
vorm van een lichte stijging van het aantal exportorders. Niettemin blijft het oordeel over de buitenlandse
orderpositie terughoudend. Een op de drie exporterende bedrijven in de industrie vindt nu dat er te weinig
orders komen uit het buitenland. Een half jaar geleden had ruim 40 procent die mening.

Dat het herstel broos is, blijkt ook uit het feit dat veel bedrijven blijven snijden in hun personeelsbestand en
minder investeren.Bijna een kwart van de ondernemers verwacht in het vierde kwartaal de personeelsbezetting te verminderen, 6 procent heeft behoefte aan extra personeel. Die verhouding wijkt nauwelijks af van de realisatie over het derde
kwartaal.

Ook de investeringen zitten voorlopig nog in de min. De bedrijven lijken voorlopig nog wel even met hun huidige
productiecapaciteit vooruit te kunnen. Bovendien is door de crisis hun financiële armslag aangetast, wat het
moeilijker maakt om krediet te krijgen. Een op de zeven bedrijven geeft aan, in verband met de crisis,
investeringen op de lange baan te schuiven.