Surhuizum / Surhuzum

Cultuurhistorie Surhuizum / Surhuzum
Surhuizum waarschijnlijk afgeleide van "Zuiderhuizen" of "Suyderhuizen"
Jagers en vissers omdat Lauwerszee vroeger reikte tot nabij Surhuizum 
In Middeleeuwen grootste dorpsgebied van de grietenij
Inclusief aanvankelijk dorp Kortwoude
Kortwoude bij Surhuizum na toestemming paus (1441)
Kortwoude nu buurschap
Stjelpboerderij met bijschuur (1933)
Verenigingsgebouw (1929)
De Balkenspringer (1984)

Dorpskerk Surhuizum / Surhuzum
Toren vroeger uitkijkpost over land en zee en als baken voor het scheepsverkeer
Losstaande toren met luchtbrug verbonden met de kerk (omstreeks 1300)
Torenromp met versneden steunberen en met geveltopjes op hoeken
Boogfriezen aan alle zijden
Gemetselde spits
Herbouw kerk (1614) met sloopmateriaal van voormalige kerk
Uitbreiding koorpartij met decoratieve poort in 1734
Enkele jaren later plaatsing gebrandschilderde ramen van Ype Staak
 

Toerisme Surhuizum / Surhuzum
Wandelen over het historische Langepaed:

Het Langpaed is opgenomen in een netwerk van 50 historische wandelpaden in Noordoost Friesland, met een totale lengte van 400 kilometer. Het Langpaed is aangelegd in 1833. Daarvoor was er ook een pad, maar dat lag noordelijker. Het 'nieuwe' pad is met zijn 2280 meter langer dan het oorspronkelijke. Het loopt geheel over grondbezit van de Hervormde kerk van Surhuizum. Het pad deed dienst als kerkpad. Daarnaast werd het gebruikt door de kinderen van Buwetille, ter hoogte van het tegenwoordige Harkema en de Harkemasterheide, die naar Surhuizum gingen. Het pad had geen goede naam. Het zou er, volgens de verhalen, spoken.

Het Langpaed voert door een langgerekt, rechthoekig verkaveld landschap. In de noordelijke en zuidelijke wouden sloten de ontginners van het veen zich aan bij de natuurlijke waterlopen. De ontginners bij Surhuizum richtten zich op de Lauwers. Surhuizum, maar ook Lutkepost, Kootstertille en Augustinusga lagen vroeger waarschijnlijk dichter bij de Lauwers en de Oude Ried dan tegenwoordig. Door de daling van het maaiveld waren de bewoners genoodzaakt hun dorpen geleidelijk verder landinwaarts te verplaatsen. Meestal kwamen zij uit op een plek waar onder het hoogveen een droge, stevige zandbodem lag.

In het netwerk begint de wandelroute even buiten Rodeschuur (Reaskuorre). De route leidt in noordoostelijke richting, via het Langpaed, naar Surhuizum. U loopt door het dorp en vervolgt uw route over de Koaisreed tot aan het knooppuntbord. Wanneer u de wandeling in tegenovergestelde richting aflegt, kunt u uw pad in Rodeschuur vervolgen via de Feansterfeart (route 36). U komt dan uit in Surhuisterveen.

Evenementen Surhuizum / Surhuzum
Jaarlijkse feestweek in augustus (spulwike)
Met wereldkampioenschap seineharjen (zeisharen of wel het scherpen van een zeis).